De waarde van laag volume rectale irrigatie

Poppe Bruinsma van Qufora ging in gesprek met Judith Jesterhoudt, bekkenfysiotherapie specialist, over rectaal irrigeren met een laag volume. Qufora was in Europa het eerste bedrijf dat hier een medisch hulpmiddel voor op de markt bracht. Heden ten dage is Qufora IrriSedo MiniGo, als er gekozen wordt voor laag volume irrigeren, het meest voorgeschreven product in Nederland. Door het laag invasieve karakter en de effectiviteit van het irrigeren wordt het meer en meer ingezet naast de conservatieve behandelingen, zoals leefstijl- en dieetadvies, bekkenbodemoefeningen en orale medicatie. Hieronder volgt een uitwerking van het gesprek dat Judith en Poppe had.

Hoe kijk je aan tegen rectaal irrigeren en welke plek heeft het binnen jouw behandelingsmogelijkheden?

Rectaal irrigeren is voor mij een waardevol en vaak essentieel onderdeel van de behandeling.

“Ik bespreek het al tijdens het eerste gesprek, als een volwaardige mogelijkheid binnen het behandelplan. Dus niet als iets wat pas wordt overwogen wanneer andere opties niet werken. Het brengt rust in de bekkenbodem én in het hoofd”

Samen met dieet- en bekkenbodemadviezen vormt het een belangrijke schakel in het geheel. Ook zien we vaak dat de bekkenbodemfunctie al verbeterd op basis van irrigeren.

Wanneer komt het gesprek in jouw praktijk op rectaal irrigeren?

Eigenlijk benoem ik het bij alle mensen die specifiek komen met stoelgangproblemen, dus bij zowel obstipatie, niet in een keer kunnen ledigen en ook bij verlies. Maar ook mensen die hier komen met een achterwandverzakking, soiling, bekkenbodemklachten en bij neurogene problemen, zoals een dwarslaesie.

Zie je het laag volume irrigeren als een aanvulling of als een verbetering in je behandeltraject?

Laag volume irrigeren zie ik als een waardevolle aanvulling én verbetering binnen mijn behandeltraject. Het is voor mij zelfs vaak het eerste hulpmiddel waar ik aan denk. Door het vroeg in het behandelproces te bespreken, kunnen patiënten sneller verlichting ervaren bij diverse problemen binnen het kleine bekken.

Hoe maak je het probleem bespreekbaar?

Door de juiste vragen te stellen en op signalen te letten, zoals strepen in het ondergoed, snijd ik het onderwerp aan. Alleen al het benoemen is voor veel mensen een opluchting. Omdat schaamte groot is en niet iedereen er spontaan over begint, helpt het om praktische en normale oplossingen, zoals irrigeren met water, te bespreken en zo het taboe te doorbreken.

Wat is over het algemeen de reactie van de patiënten om te gaan irrigeren?

Patiënten reageren vaak met schaamte of het idee dat klachten “erbij horen”, waardoor ze denken afwijkend te zijn of het probleem bagatelliseren. Het taboe rond irrigeren is groot, vooral het inbrengen en de vermeende tijdsinvestering vormen drempels. Door te benoemen dat veel mensen hiermee worstelen, het praktisch uit te leggen en patiënten stap voor stap te laten oefenen, verdwijnt de weerstand meestal snel. Uiteindelijk ervaren ze dat het irrigeren juist rust en verlichting geeft.

Op welke manier informeer je patiënten over het kleine bekken en de ontlastingscyclus?

Ik vind het belangrijk dat patiënten begrijpen hoe de verschillende organen binnen het kleine bekken elkaar beïnvloeden. Met behulp van de platenmap, bekkenmodellen en het rectummodel van Qufora leg ik stap voor stap uit hoe de ontlastingscyclus werkt en wat er gebeurt als deze verstoord raakt. Daardoor krijgen patiënten meer inzicht in hun eigen klachten en begrijpen ze beter waarom ontlastingsgedrag, ademhaling en bekkenbodemspanning zo nauw met elkaar samenhangen.

Hoe introduceer je de therapie bij jouw patiënten?

De therapie wordt stap voor stap geïntroduceerd, met uitleg over anatomie en ontlastingsmechanisme via de platenmap en het rectummodel van Qufora. Patiënten krijgen QR-code kaartjes mee om instructievideo’s thuis rustig te bekijken. Soms geef ik wat materialen mee, zodat ze ermee in hun eigen omgeving en tempo mee kunnen oefenen. Dit proces kost soms tijd, maar leidt vaak tot tevredenheid en opluchting zodra men begint met irrigeren.

Welke drempels ervaar je bij de patiënt?

De grootste drempel voor patiënten zijn de kosten, vooral wanneer het eigen risico nog niet op is of in ruil voor premieverlaging gekozen is voor een hoger eigen risico. Daarnaast spelen praktische bezwaren, die ik zoveel mogelijk wegneem met uitleg, video’s en praktische tips.

Welke rol speel je als bekkenfysiotherapeut bij het aanleren en begeleiden van het proces om te irrigeren?

Als bekkenfysiotherapeut leg ik met behulp van de platenmap en modellen uit hoe de bekkenbodem en de anorectale hoek werken en wat dit betekent voor de stoelgang. Ik maak inzichtelijk hoe ontlasting normaal verloopt en welke problemen ontstaan bij verstoringen. Voor het irrigeren krijgen patiënten altijd een QR-code kaartje mee voor meer informatie, of we bestellen direct de materialen als ze meteen willen starten.

Op welke manier ondersteun je de patiënt wanneer er praktisch of emotionele uitdagingen zijn?

Ik ondersteun patiënten zowel praktisch als emotioneel. Praktisch geef ik duidelijke instructies en tips over houding, ademhaling en het juiste moment van de dag om te irrigeren. Waar nodig betrek ik de diëtist om samen te kijken naar voeding en de consistentie van de ontlasting. Emotioneel draait het om normaliseren: het wegnemen van schaamte en het benadrukken van eigen regie. Ik wil dat patiënten ervaren dat zij de controle hebben over hun lichaam en dat dit een gewoon onderdeel van zorg is. Dat het niet iets is om zich voor te schamen.

Zijn er meetbare uitkomsten of vooral subjectieve verbeteringen en hoe snel merkt de patiënt dat?

Patiënten merken meestal al snel effect van het irrigeren en reageren vaak enthousiast, soms met de vraag waarom ze dit niet eerder wisten. Voor de meeste mensen heeft het een positief en eenvoudig toepasbaar resultaat, al kan het bij een rectokèle wisselend effect geven. Irrigeren kan het brein als het ware een reset geven, waardoor de bekkenbodem beter ontspant. Tegelijkertijd blijft aandacht nodig voor de onderliggende oorzaken, zoals voeding of bekkenbodemfunctie, omdat irrigeren deze niet oplost.

Welk doel wil jij als bekkenfysiotherapeut bereiken met rectaal irrigeren?

Het doel van rectaal irrigeren is klachten als verlies of obstipatie snel te verlichten en zo meer voorspelbaarheid en controle over de stoelgang te geven. Hierdoor kunnen mensen weer activiteiten ondernemen zonder angst of eerst langdurig te moeten wachten tot de ontlasting komt. Het biedt rust in hoofd en bekkenbodem en helpt patiënten uit sociaal isolement te komen.

Wat is het beoogde effect voor je patiënt?

Het beoogde effect is dat patiënten minder angst en paniek ervaren rond ontlasting en daardoor uit hun sociale isolement komen. Door het irrigeren van het laatste deel van de darm met de MiniGo hebben ze meer voorspelbaarheid en rust. Dit geeft hen vrijheid om de deur uit te gaan zonder constante zorgen of noodzaak tot het dragen van een inlegger.

Hoe draagt de behandeling bij aan de verbetering van de kwaliteit van leven?

“De behandeling verbetert de kwaliteit van leven door patiënten meer controle en vrijheid te geven en de angst voor ongelukjes weg te nemen. Vooral het wegnemen van de angst om naar ontlasting te ruiken is cruciaal, omdat dit vaak de reden is dat mensen sociale activiteiten vermijden.”

Aanbevolen artikelen